Си Ханойга учди — Ветнамдаги таъсир доираси учун курашда АҚШ билан рақобат давом этади

ХХР раиси Си Жинпингнинг Ветнам компартияси бош котиби Нгуен Фу Чонг таклифи билан сешанба куни бошланган ташрифи ҳамон коммунистик партиялар томонидан бошқарилаётган икки давлатнинг бузилмас дўстлиги ҳақидаги хушомадлар ва нутқлар гулдастаси билан бирга кечиши шубҳасиз. Шу билан бир вақтда Ветнамда Хитойга қарши узоқ йиллик тарихга эга кучли норозилик кайфияти сақланиб қолмоқда.

Бир йил муқаддам, Чонг Пекинга борганида, унга хитойликларнинг хорижликлар учун энг олий мукофоти тақдим этилган, раис Си Чонг билан — ўртоқ ва биродарлиги, уларнинг мамлакатлари «тоғлар ва дарёлар билан боғланган лаблар ва тишлар каби яқинлиги"ни айтганди.

Сининг ташрифи вақтида Ветнам Хитойнинг «Муштарак тақдир ҳамжамияти"га қўшилиши эълон қилиниши кутилмоқда — бу Хитой ташқи сиёсатининг кўпроқ рамзий концепцияси бўлиб, Америка марказлашган дунё тартибига қарши шакллантирилган.

Бу Хитойга АҚШ билан Ветнам учун курашда яна бир қадам олдинга юриш имконини беради.

Сентябр ойида, Жо Байденнинг Ханойга ташрифи вақтида АҚШ кутилмаганда Ветнам билан муносабатларни «ҳар томонлама стратегик шериклик» даражасига кўтараётганини эълон қилганди. Бу эса Ветнам хорижий шерикларининг путха тузилган иерархиясида АҚШни Хитой  билан бир даражага қўярди.

Сининг ташрифи вақтида Хитой Ветнамга темирйўлларни модернизация қилиш, жумладан Хитой жанубидан Ветнамнинг Хайфон портигача бўлган линияни қуришда ёрдам таклиф қилади. Бу линия Ветнамнинг ноёб металлар конлари жойлашган ҳудуди бўйлаб ўтади. Хитой — бошқа нарсалар қатори қуёш батареялари ва электромобиллар учун аккумуляторлар ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган бундай металларнинг энг йирик харидори саналади.

Хитой ва Ветнам раҳбарлари Жанубий Хитой денгизи сувларига эгалик қилиш ҳуқуқи бўйича баҳс, шунингдек икки мамлакатнинг 1970-1980 йиллардаги мураккаб муносабатлари (бу 1979 йил чегарадаги ҳудуд учун кенг кўламли уруш бошланишига олиб келган ва минглаб аскарлар ҳалок бўлганди) ҳақида ҳеч бўлмаганда омма қаршисида гаплашмаслиги тайин.

Ветнам томони «шимолнинг минг йиллик истилоси» деб аталадиган узоқ ўтмишдаги давр ҳақида, шунингдек хитойликларнинг Меконг дарёсидаги тўғонлари ва уларнинг қурилишининг Ветнам қишлоқ хўжалиги учун оқибатларини ҳам эслатиб ўтирмайди.

Аммо бу мавзулар Ветнамда норасмий даражада — интернетда муҳокама қилинади, бу макон Хитойдаги каби қатъий назорат қилмайди.

«Биз шунчаки тинчлик хоҳлаймиз, шундай экан, раис Си келмаслиги керак», — деб ёзган фейсбукнинг ветнамлик фойдаланувчиларидан бири. «Агар Си Жинпинг „тўққиз штрихли линия"ни олиб ташласа, мамлакатларимиз дарҳол биродарлашади«, — дейди бошқаси.

Хитойнинг қўшнилари хитойликлар Жанубий Хитой денгизи сувларида даъво қилган ҳудудларини белгилаш учун ўтказган чизиқларни „тўққиз штрихли линия“ деб атайди.

Жанубий Шарқий Осиё мамлакатлари орасида айнан Ветнам жамоатчилигида Хитойга қарши кайфият кучли. Аввалига француз колонизаторлар, кейин эса америкаликлар ҳайдаб чиқарилган ушбу мамлакатда миллатчилик туйғулари кучли, шу билан бирга шимолдаги йирик қўшнига нисбатан анъанавий қўрқув ҳам бор.