Исроил Ғазо секторидаги мақсадларига эриша оладими?

Сўнгги бир неча кун давомида Ғазо секторидаги қуруқлик амалиётини кенгайтирган Исроил мудофаа кучлари 2 ноябрга келиб Ғазо шаҳрини қуршаб олганини эълон қилди.

«Биз урушнинг яна бир муҳим босқичига ўтдик. Бизнинг кучларимиз Ғазо шимолининг қоқ марказида бўлиб, Ғазо шаҳрини ўраб олиб, муваффаққиятга эришмоқда», — деди Исроил мудофаа кучлари бош штаби бошлиғи Герзи Ҳалеви.

«ҲАМАСнинг ҳар бир аъзоси — ўзини мурда деб ўйлайверсин», — деганди Исроил бош вазири Бинямин Нетаняҳу ушбу ҳаракат аъзолари мамлакат ҳудудига мисли кўрилмаган ҳужумни амалга ошириб, 1400 дан ортиқ кишини ўлдирганидан кейин. Кейинроқ у «террор машинаси» ва ҲАМАСнинг сиёсий тузилмаси демонтаж қилинишига ваъда берди.

Исроил Ғазо секторида қуруқлик амалиётини айнан шу мақсадларга эришиш учун кенгайтираётганини маълум қилган. Шунингдек, исроилликлар ҲАМАСни тўлиқ мағлуб этганидан кейин Ғазо секторидан бутунлай кетишини айтишмоқда. Масалан, мудофаа вазири Йоав Галант Исроил «янги хавфсизлик режими"ни таъминлаши кераклиги, аммо Ғазодаги одамларнинг кундалик ҳаёти учун масъулиятни зиммасидан соқит қилмоқчилигини айтган.

Агар «Темир қиличлар» амалиётининг мақсади айнан шундай бўлса, бу Исроилнинг Ғазодаги аввалги амалиётларидагига қараганда анча юқори амбицияларни кўрсатади ва бунга эришиш учун ойлар талаб этилиши мумкин. Аммо бундай мақсад реалликдан келиб чиқиб қўйилганми ва ҳарбий қўмондонлик бунга эришишни таъминлай оладими?

Ғазо секторига бостириб кириш ўз-ўзидан бинолар зич жойлашган шаҳар кўчаларидаги жанглар ва секторнинг икки миллиондан ортиқ тинч аҳолиси ҳаёти учун улкан хавфни англатади. ҲАМАС назоратидаги Ғазо расмийлари шу вақтгача йўлланган авиазарбалар орқали аллақачон 9 мингга яқин киши ҳалок бўлгани, яна юз минглаб кишилар ўз уйларини тарк этишга мажбур бўлганини билдирган.

Бундан ташқари, Исроил мудофаа армияси (ЦАҲАЛ) қаршисида Ғазо секторининг номаълум чеккаларида ушлаб турилган 240 дан ортиқ кишини қутқариш бўйича қўшимча ва ўта мураккаб вазифа ҳам турибди.

«Мен Исроил ҲАМАСнинг ҳар бир аъзосини йўқ қила олади деб ўйламайман, чунки бу радикал ислом ғоясининг ўзини йўқ қилиш деганидир, — дейди Исроил армияси радиоси вакили бўлган ҳарбий таҳлилчи Амир Бар Шалом. — Аммо уни барча операцион имкониятларидан маҳрум қилиш даражасида заифлаштириш мумкин».

ҲАМАСни кучсизлантириш уни тўлиқ демонтаж қилишдан кўра реалроқ мақсад бўлиши мумкин.

Аммо Исроил ҲАМАС билан бунгача тўрт бор жанг қилган, аммо барибир ўз ҳудудига Ғазо секторидан туриб ракета зарбалари берилишини тўхтатишга эриша олмаган. ЦАҲАЛ вакили амалиётдан асосий мақсад ҲАМАСни «Исроилга таҳдид қилиш ёки Исроил фуқароларини ўлдириш» имкониятини берадиган ҳарбий салоҳиятдан маҳрум этиш эканини айтган.

Тел-Авив университетидаги Фаластин тадқиқотлари форуми директори Майкл Милштейн ҳам ҲАМАСни бутунлай йўқ қилиш жуда қийин эканини таъкидлайди. Унинг фикрича, «Мусулмон биродарлар"нинг Фаластиндаги филиали сифатида пайдо бўлган бу гуруҳ фаолияти замирида ётган мафкурани йўқ қилиш мумкин деб ўйлаш соддалик бўлган бўларди. «Мусулмон биродарлари» бутун дунё бўйлаб исломий ҳаракатларга катта таъсир кўрсатган.

ҲАМАСнинг ҳарбий қанотида 25 минггача одам бор. Шу билан бирга, Милштейннинг сўзларига кўра, гуруҳнинг ижтимоий инфратузилмасини таъминлайдиганлар ҳам 80-90 минг атрофида.

Алал-оқибат, вазият шундайки, мудофаа вазири Галант айтганидек, Исроилнинг кейинги 75 йилликдаги мавжудлиги кўп жиҳатдан мазкур уруш натижасига боғлиқ.

Қуруқлик амалиёти хавфлар билан тўла

Ҳарбий амалиётнинг натижаси бир қанча омилларга боғлиқ ҳисобланади.

ҲАМАСнинг ҳарбий қаноти бўлмиш «Изз ад-Дин ал-Қассам бригадаси» Исроилнинг қуруқлик амалиётига тайёр турганди. Катта эҳтимол билан, бригада аъзолари рақиб йўлларини миналаштирган ҳамда қаерда ва қандай қилиб пистирма қўйишни яхши билишади. ҲАМАС Исроил ҳарбийларига ҳужум қилиш учун ўзининг кенг тармоқли туннелларидан фойдаланади.

2014 йилда Исроил пиёда баталёнлари Ғазо шаҳри шимолидаги жангларда танкларга қарши миналар, мерганлар ва пистирмалар туфайли оғир йўқотишларга учраган, шунингдек тинч аҳоли вакиллари бўлган юзлаб кишилар ҳалок бўлганди.

Бу Исроил Ғазо секторининг шимолий ярми аҳолисидан қуриб бораётган Ғазо ирмоғи ўзани бўйлаб жанубга эвакуация бўлишни талаб қилаётгани сабабларидан биридир.