Трамп ҳарбийларни Суриядан олиб чиқишни ваъда қилганди. Аслида нима бўлди?

АҚШ президенти Дональд Трамп Суриядан барча америкалик ҳарбийлар олиб чиқилишини ваъда қилган бўлсада, Пентагон бу ҳудудда кичик контингентни қолдирди. Умуман, дунёнинг турли нуқталарига 200 минг атрофида америкалик ҳарбий жойлаштирилган.

Ҳозирча Сурия жанубида, Иордания билан чегара яқинида 200 нафар америкалик ҳарбий қолмоқда. New York Times нашри маълумотига кўра, Трамп яна 200 нафар махсус тайёргарликдан ўтган америкалик ҳарбийларни Сурия шарқидаги нефть ҳавзалари муҳофазаси учун жойлаштириш ҳақида ўйламоқда.
Суриядан Ироқга
Сўнгги кунлар ичида Сурия шимолини тарк этган ҳарбийлар уйларига эмас, Ироқ ҳудудига юборилди.

Икки ҳафта муқаддам Трамп америкалик ҳарбийлар Сурия шимоли-шарқий ҳудудларидан олиб чиқилиши ҳақида эълон қилганди. Унинг бу баёнотидан кейин Туркия дарҳол Сурия шимолига кирди ва ИШИДга қарши уруш вақтида АҚШ бошчилигидаги коалиция кучларининг асосий иттифоқчиси бўлган курдларга қарши ҳарбий амалиёт ўтказишга киришди.
17 октябрь куни Анқара ва Вашингтон туркларнинг амалиётида беш кунлик ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришди. Унга кўра АҚШ 120 соат ичида (5 кун) курдларни Туркия чегаралари яқинидан олиб кетиши кўзда тутилганди. Бу келишув муддати Тошкент вақти билан 23 октябрга ўтар кечаси соат 00:00да тугайди. Лекин келишув тузилган куннинг эртасига Туркия ва курдлар бир-бирини келишув шартларини бузишда ва ўт очишда айблаб чиққанди.
Трампнинг АҚШ ҳарбийларини Суриядан олиб чиқиш қарори демократлар томонидан ҳам, республикачилар томонидан ҳам жиддий эътирозларга учради, эндиликда собиқ иттифоқчилар бўлмиш курдлар эса бу қарорни «ортдан пичоқ уриш» деб баҳолашди. Сенатда кўпчиликни ташкил этувчи республикачилар гуруҳи етакчиси, сенатор Митч Макконелл эса Washington Post нашри учун колонкасида бу қарорни «стратегик босинқираш» деб атади.
АҚШ Вакиллар палатасидаги демократлар ҳам, республикачилар ҳам Трампнинг америкалик ҳарбийларни Суриядан олиб чиқиш қарорини қораловчи резолюцияни қўллаб-қувватлади.
Аскарлар уйга қайтадими?
Огоҳлантиришларга қарамай Туркия ҳарбийлари Сурия шимоли кириши ва иттифоқчиларнинг хоинликда айблашига қарамасдан Трамп ўз қарорида қатъий турди. «Уларнинг чегара билан боғлиқ муаммолари бор. Лекин бу бизнинг чегара эмас ва биз бу муаммо учун америкаликлар ҳаёти билан тўлов қилмаслигимиз керак», деди Трамп.

«Нима учун бизнинг аскарлар юз минглаб ҳарбийларга эга икки қарама-қарши кучлар ўртасида қолиб кетиши керак. Мени аскарларни уйига қайтариш учун сайлашган», дейди Трамп.
Президент Трамп бир неча бор АҚШни «тобора ўз домига тортаётган охири йўқ уруш»га якун ясашга ваъда берганди. Аммо ҳамон ҳарбий зиддиятларнинг бирортасига чек қўйилмади.
New York Times нашри маълумотига кўра, АҚШ сўнгги ойларда Яқин Шарққа жўнатган ҳарбийлар сони Америкага қайтган ҳарбийлар сонидан кўпдир. Нашрнинг қайд этишича, Трамп ҳарбийларни уйига қайтармаяпти, балки уларни бир ҳудуддан бошқасига кўчирмоқда.
Ҳисоб-китобларга кўра, жами 200 мингдан ортиқ америкалик ҳарбийлар мамлакат чегараларидан ташқарида, дунёнинг турли нуқталари бўйлаб жойлаштирилган. Уларнинг энг кўп қисми Япония ва Жанубий Кореяда. Бу минтақада АҚШнинг 78 мингга яқин ҳарбийси бор. Шунингдек, Форс кўрфази мамлакатларидаги америкалик ҳарбийлар сони 65 минггача етади. Яна 12 минг нафарлик контингент Афғонистонда хизмат қилади.
НАТО мамлакатлари ҳудудида эса 35 мингдан ортиқ америкалик ҳарбий жойлашган. Совуқ уруш даврида НАТО мамлакатларидаги америкалик ҳарбийлар сони 300 минг нафардан ошарди. СССР парчалангач бу миқдор 10 баравар қисқарган ва ўтган йилгача бу минтақадаги америкалик ҳарбийлар сони 30 мингдан ошмасди. Лекин жорий йилда АҚШ Литва, Латвия, Эстония ва Польша ҳудудига қўшимча 4500 нафар ҳарбийсини жўнатди. АҚШнинг Европадаги ҳарбийларининг асосий қисми Шарқий Европа ҳудудига тўғри келади.

Африка мамлакатларида тахминан 6-7 минг америкалик ҳарбий бўлиб турибди. АҚШ Африкада асосий эътиборини қитъанинг шарқий ҳудуди - Эфиопия, Жибути, Эритрея ва Сомалига қаратган. Шунингдек, Сахель минтақасида (Сенегал, Мавритания, Мали, Жазоир, Буркино-Фасо, Нигер, Нигерия, Камерун, Чад ва Судан) ҳам кичик контингентлар жойлаштирилган.
Сурия билан қўшни бўлган Ироқда 6000 нафар атрофида америкалик ҳарбий бор. Суриядаги ҳарбийлар қўшни давлатга кўчирилгач, бу миқдор янада ортди.
Форс кўрфази ҳудудидаги америкалик ҳарбийлар сони шу йил май ойидан буён 14 минг кишига кўпайди: ўшанда расмий Вашингтон бу қарорни Саудия Арабистонининг нефть танкерларига Эрон томонидан ҳужум қилингани билан боғлаганди.