Макрон дунёнинг бош сиёсатчисига айланишга уринаётган кўринади. У бунинг учун нималар амалга оширди?

2 йилдан кейин лавозимидан кетиши мумкин бўлган ва барча томондан ҳам хушланаверилмайдиган АҚШ президенти Дональд Трамп, соғлиғи билан муаммоларга эга бўлиши мумкин бўлган Германия канцлери Ангела Меркель ва Буюк Британияни Европа Иттифоқи таркибидан энг кам йўқотишлар билан олиб чиқишга уринаётган Борис Жонсон фонида Франция президенти Эммануэль Макрон кўринишича, ғарб дунёсининг янги етакчисига айланишга интилмоқда. Унда ҳам давлати ичида муаммолар мавжуд, бироқ бу ташқи сиёсий майдонда ўз қарашларини мустаҳкамлашга уринишга яна бир сабабдир. 
Хўш, Макрон бош сиёсатчига айланиш учун нималар қилмоқда? Бу ҳақда “Медуза” нашри фикр юритди.
Эрон ташқи ишлар вазирини “Катта еттилик” саммитига чақирди

Навбатдаги G7 саммити Франциянинг Биарриц шаҳрида ўтиши барча учун анча олдин маълум эди. Бироқ саммит куни шаҳарда Эрон ташқи ишлар вазири Муҳаммад Жавод Зарифнинг пайдо бўлишини деярли ҳеч ким билмаган. The Washington Post нашрининг таъкидлашича, Зарифни таклиф қилиш Макроннинг шахсий ташаббуси бўлиб, у бу ҳақида қолган ҳамкасбларини огоҳлантирмаган. Саммитдан бир кун аввал икки сиёсатчи Парижда учрашган эди.
Расман Зарифнинг франциялик ҳамкасби Жан-Ив Ле Дриан билан учрашуви режалаштирилган, бироқ ғарб ОАВ бундан асл мақсад Эрон ва АҚШ вакилларини юзма-юз тўқнаштиришдан иборат бўлганига шубҳа қилмаяпти.
Эрон ва АҚШ ўртасидаги инқироз саммитда муҳокама қилинган бош мавзулардан бири бўлган. Икки давлат ўртасидаги муносабатлар Трамп маъмурияти 2015 йилда Эрон билан тузилган ядро келишувидан чиқиб, унга нисбатан янги санкциялар киритгандан сўнг кескинлашган. Теҳрон бунга жавобан ядро технологиялари устида ишлар қайта бошланишини эълон қилган, дунё океанида эса “танкерлар уруши” бошланган. 
“Еттилик”нинг қолган давлатлари Эрон билан муросага боришни қўллаб-қувватлашмоқда. Макрон Биаррицдаги учрашувда муаммони ҳал қилишнинг ўз вариантини таклиф қилган – Эрон нефтининг Ҳиндистон ва Хитойга етказилишига қарши санкцияларни бекор қилиш ёки Теҳронга иқтисодий ёрдам кўрсатиш. Бироқ Трамп ҳар қандай ён босишларга қарши чиқмоқда.
Натижа. Ҳозирча бирор аниқ натижа йўқ. The Washington Post’нинг таъкидлашича, Зарифнинг кутилмаганда таклиф қилиниши ҳамкорларини кутилмаган баёнотлар ва ҳаракатлар билан эсанкиратувчи Трампга хос услубдир. АҚШ президенти Эрон вакилининг пайдо бўлишига изоҳ беришдан бош тортгани, бир қарашда, тезда муваффақиятга эришмоқчи бўлишга умид қилган бўлса, Макрон учун муваффақиятсизликдек кўринади. Макроннинг бу ташаббуси Трампга ёқмаслиги мумкин эди. Бошқа томондан, эронлик меҳмонни кутмаган ғарб давлатлари етакчиларидан фарқли, Зариф қаерга бораётганини аниқ билган. Эрон ташқи ишлар вазирининг бунга рози бўлганининг ўзи Эрон раҳбарияти АҚШ томон илк қадамлар қилишга тайёрлигидан дарак бериши мумкин – бу эса Трамп эришмоқчи бўлаётган нарсадир.
Амазонка ўрмонлари ҳимоясига ўтди
Бразилияда жорий йил бошидан ўтган йилнинг шу даврига нисбатан деярли икки мартага кўпайган ўрмон ёнғинлари Макрон “умумий уйимиз ёнмоқда” деб айтиб, “еттилик” етакчиларини бу мавзуни муҳокама қилишга чақиргандан кейин бош халқаро мавзуга айланди. 
Tweets by EmmanuelMacron
Бразилия президенти Жаир Болсонару Макроннинг бу ҳақдаги твитига кескин эътироз билан жавоб берган ва унда Франция президентини “мустамлакача фикрлаш”да айблаган. У, шунингдек, Бразилияда майдони бўйича Европадан ошадиган ўрмон ёнғинларини эплаш учун захиралар йўқлигини айтган. Кейинги кун Франция етакчиси вакиллари июнь охирида Амазонка ўрмонларининг ҳимоясини Макрон билан муҳокама қилган ва бу масала бўйича қандайдир кафолатлар берган Болсонаруни ёлғончиликда айблашган.
Франция Бразилия ўрмон ёнғинларига қарши фавқулодда чоралар кўрмаса, Европа Иттифоқи ва Жанубий Американинг бир неча давлатлари, жумладан Бразилия ўртасидаги савдо келишувини блоклаш билан таҳдид қилган. Европа давлатларига Бразилия экспортининг 10 фоизи тўғри келади. Дунё етакчиларидан айнан Макрон Амазонка ўрмонлари ҳимояси учун кўпроқ жонбозлик кўрсатган.
Натижа. Макроннинг бу борада баёнотлари Болсонару ва унинг атрофи томонидан кўплаб норозиликларга сабаб бўлган, бироқ Бразилия президенти 2 кундан кейин ўрмон ёнғинларини ўчириш учун армияни жалб қилишга ваъда берган. Макроннинг бу борадаги ғалабаси айнан шундай кўринишда бўлди. Бундан ташқари, у Амазонка ўрмонлари ҳимоясини ёқлаб, Европа сиёсатида охирги йиллардаги урфга кирган мавзулардан бири – экологик мавзусини “ишғол қилган”. Бу эса унга кейинги сайлов кампанияларида ёрдам бериши ва замонавий уддабурон етакчи имижини яратишда кўмак бериши мумкин. Болсонарунинг “паст келиши” ва Зарифнинг таклиф қилиниши, Трампга нисбатан чақириқдек кўринади. Бразилия президенти бежизга “тропиклардан бўлган Трамп” деб аталмайди, Трамп ва Болсонаруни айнан экология масалаларига нисбатан беписанд қарашлар бирлаштиради ва АҚШ президенти Бразилиядаги ёнғинларни ўчиришда ёрдам беришга ваъда берди. 
Россия билан яқинлашишга борди

Ўтган ҳафта бошида Макрон ўзининг шаҳар ташқарисидаги қароргоҳида Россия президенти Владимир Путинни қабул қилди. Икки давлат етакчиси 2,5 соат давомида юзма-юз гаплашишган ва дунёдаги энг долзарб ихтилофларни, жумладан Украина ва Суриядаги вазиятни муҳокама қилишган. Тахминлардан бирига кўра, айнан шу учрашувда Россия ва Украина ўртасида маҳкумлар алмашиш бўйича келишувга эришилди.   
Макрон учрашувдан сўнг фейсбукда Россияни “Европага жуда хос давлат” деб атаган постни қолдирган ва унда “Лиссабондан Владивостоккача чўзилган Европага” ишонишини таъкидлаб ўтган. Путин ва Макрон икки давлатда ўтган норозилик намойишлари борасида умумий тил топа олмаганига қарамай, Politico нашри бу учрашувни улар орасидаги энг “илиғи” деб атаган.
Натижа. Украина ва Россия ўртасида асирлар алмашиш яқин кунларда бошланиши керак. Эҳтимол 2017 йилда президент бўлган Макрон келгусида Россия учун Украина билан муваффақиятсизликка учраган аввалги музокаралар бошида турган Меркелдан кўра қулайроқ воситачи бўлишда давом этади.  
Учрашувдан кейиноқ Макрон Трамп билан Россиянинг “Катта еттилик”ка қайтиши бўйича келиша олгани ҳақида хабар пайдо бўлган. Кейинроқ Франция президенти бу ахборотни деярли рад этган, бироқ бу Трамп АҚШда ўтадиган кейинги саммитга Россия вакилларидан бирортасини таклиф қилмаслигини англатмайди. Макроннинг Эрон ташқи ишлар вазирини Биаррицга чақириши унда ўз “козирлари” борлигини кўрсатади ёки шу йўсин билан Трампга ҳам шундай йўл тутиш учун ижозат беради.